Zes maanden crisis door de ogen van de kranten
Je hoort wel eens dat de media de grote schuldigen van de financiële crisis zijn. Heeft de pers de crisis overdreven? Nee, blijkt uit onze analyse van de hoofdartikels sinds de val van Lehman Brothers. De politiek dacht duidelijk van wel, en heeft too late too little gereageerd. Heeft de crisis de huidige proporties aangenomen door de hysterie die de media heeft gecreëerd? Nee, de media deed haar plicht. Deze crisis is wel een van de meest gecoverde verhalen uit de mediageschiedenis. Het is dan ook de eerste grote crisis sinds de globalisering van de media. De Belgische hoofdartikels van de kranten hebben het in die zes maanden meer over de binnenlandse aangelegenheden gehad dan over de economische en financiële problemen. Enkel de ontluikende problemen bij Fortis konden het binnenlandse “politieke” nieuws even naar de achtergrond verdringen. Terwijl de Vlamingen en Walen een institutionele oorlog aan het voeren waren en voor minister van Financiën Reynders niets aan de hand is, sloeg de crisis toe als een sluipschutter. Leterme, Reynders, Barroso, allen hebben ze gefaald. Guy Verhofstadt heeft gelijk dat een globale Europese aanpak de crisis kan bedwingen, maar daar is meer voor nodig dan vijf minuten politieke moed… We zullen nooit weten, maar het is weinig waarschijnlijk, of Verhofstadt (de Europese Obama?) in de plaats van pakweg Barroso anders en sneller op de crisis zou hebben ingespeeld. Het financiële systeem, de waakhonden en de politiek hebben gefaald en niet de media. Hebben de politici gewacht tot Barack Obama aan het roer kwam vooraleer in te grijpen? Door de presidentsverkiezingen in de VS kon/wilde toenmalig president Bush niet veel ondernemen. Maar Obama werd pas maanden later ingehuldigd. Het kwaad was toen al geschied. Durft of kan Europa niets te ondernemen zonder de VS? Heeft de crisis deze proporties aangenomen omdat ze op een slecht moment viel voor de VS en bij extensie de wereld?
They were sleeping at the switch
(B. H. Obama)
Belgische pers vs Financial Times
Deze studie is gebaseerd op de resultaten van een analyse van 1.894 hoofdartikels, gepubliceerd tussen 1 september 2008 en 28 februari 2009 in FT, L’Echo, De Tijd, Le Soir, De Standaard, La Libre Belgique, De Morgen, Het Laatste Nieuws, Trends-Tendances en Trends.
De Belgische pers heeft al bij al snel gereageerd op de dreigende crisis, zonder effectief de volledige ernst van de situatie in te zien, zonder oorzaken te vinden, noch oplossingen aan te brengen. Ze stelde snel vast dat de indicatoren in het rood kwamen te staan en waarschuwde de bevolking en de politieke wereld voor de explosieve situatie. Maar de politiek had blijkbaar andere katten te geselen dan de sociaal-economische problemen, niet in het minst door het communautaire opbod die de Belgische politiek in een wurggreep hield en mede verantwoordelijk was voor de politieke impasse. Een jaar na de verkiezingen was de regering nog steeds niet geneigd om aan één zeel te trekken. Pas toen de banken aan het einde van hun Latijn waren, schoot de politieke wereld wakker. Niet enkel slorpte het Fortis-dossier al hun energie op (hun actie werd erg gesmaakt door de media) maar het ging ook de regering vergiftigen. De val van de regering en een onderzoekscommissie (die later een klucht bleek te zijn) waren het gekende gevolg.
Nochtans stopten de media niet met te alarmeren, te analyseren en de onmacht van de regering aan te kaarten. Maar de aangereikte oplossingen waren eerder schaars.
Ook de Europese Unie blonk niet echt uit in dynamiek. De grote internationale afspraken (G7, G20, Davos) leverden weinig tot niets op. Iedereen besefte wel dat nieuwe regels ontwikkeld moesten worden, maar niemand was bij machte een nieuw gemeenschappelijk kader te scheppen. Enkele maatregelen werden dan toch genomen: BTW-verlaging, minimumgarantie voor spaarders, reglementeren van de verloning van topbankiers.
Kroniek van een (on)aangekondigde crisis
Op 10 september schrijft Het Laatste Nieuws dat de regering al 457 dagen bezig is met de institutionele vraagstukken. 13 september: Leterme blijft ijzig kalm bij het slechte nieuws van het planbureau, terwijl het Institute of International Finance vindt dat de banken aan de beterhand zijn (L’Echo) . Volgens de FT van 29 september kan de US wel de eigen banken redden maar niet het ganse financiële systeem. In Europa weten we niet precies wie wie gaat redden. Er moet een globaal reddingsplan komen. De Morgen meent op 30 september dat de beslissing om Fortis te hernationaliseren de moedigste en meest verstandige beslissing van de regering is. Maar drie maanden later schrijft diezelfde krant dat een slechte regering valt, maar de problemen blijven. Op 3 oktober waarschuwt De Standaard dat de situatie nog slechter kan worden door de stijging van het staatsdeficiet, die eind 2008 tot 1,4 miljard kan stijgen. Reynders bevestigt nog maar eens dat er niets aan het handje is. L’Echo, 9 oktober: Door de giftige bankproducten te isoleren kan men uit de negatieve spiraal raken, die de wereldeconomie bedreigt. Op 24 november berichten de kranten dat de Belgische economische groei overgewaardeerd is. It is time to stop improvising our way out of trouble . (FT, 13 december). Een relance plan moet een prioriteit zijn , volgens de Belgische media, maar de politiek lijkt niet echt gemotiveerd. 22 januari. L’Echo schrijft dat de euro zone bedreigd wordt en de landen met de meeste schulden uit de euro-zone kunnen gegooid worden. Het plan van Obama heeft tijd nodig, vertelt FT op 23 januari. De groene economie kan de globale economie een boost geven. (FT, 17 februari).
De visie van de Financial Times verschilt grondig van de Belgische pers.Terwijl de Belgische pers vooral oog heeft voor de binnenlandse gebeurtenissen heeft de zakenkrant een economisch-financiële kijk op de wereldwijde crisis. FT probeert verbanden te leggen tussen de situatie van de verschillende landen om zo een globale en lange termijn visie te ontwikkelen en onderstreept dat de wereld zich nog maar zes maanden volledig bewust is van de omvang van de crisis. Nochtans zijn alle ogen gericht op Obama, sinds zijn aantreden begin 2009. Zowel de Belgische kranten als de FT lieten wel blijken dat protectionisme geen oplossing biedt. Geïmproviseerde en ondoordachte maatregelen hebben hun nut niet bewezen tijdens de vorige grote crisis, zegt FT. Maar passief toekijken ook niet.
Na februari werden de gevolgen voor de werknemers en de zelfstandigen steeds duidelijker. De sociaal-economische kijk op de crisis kwam steeds meer naar voren. Het is maar de vraag of de torenhoge verwachtingen die Obama zelf schept, ingelost worden…Wordt vervolgd.
Mediascore is een mathematisch model dat rekening houdt met parameters zoals de oplage, de tekst , foto’s, grafieken, en waardebepalende factoren als lay-out en nieuwswaarde.
Loading ...